Samuel Taylor Coleridge
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Είναι μεσάνυχτα στο ρολόι του κάστρου,
κι οι κουκουβάγιες ξύπνησαν τον πετεινό που λαλεί·
Του-γουίτ! Του-χου!
Και άκου, πάλι! Ο πετεινός που λαλεί,
πόσο νυσταγμένα λάλησε.
Ο σερ Λεολίν, ο πλούσιος βαρόνος,
έχει μια άδοντη σκύλα, μαστίφ γερασμένη·
απ’ το σκυλόσπιτό της κάτω απ’ τον βράχο
απαντά στο ρολόι,
τέσσερις για τα τέταρτα, και δώδεκα για την ώρα·
πάντα, στη λιακάδα και στη βροχή,
δεκαέξι σύντομοι θρήνοι, όχι δυνατοί·
μερικοί λένε πως βλέπει το σάβανο της κυράς μου.
Είναι η νύχτα κρύα και σκοτεινή;
Η νύχτα είναι κρύα, μα όχι σκοτεινή.
Ένα λεπτό γκρίζο σύννεφο απλώνεται ψηλά,
σκεπάζει μα δεν κρύβει τον ουρανό.
Το φεγγάρι βρίσκεται πίσω του, ολόγιομο·
κι όμως μοιάζει μικρό και θαμπό.
Η νύχτα είναι κρύα, το σύννεφο γκρίζο:
είναι ένας μήνας πριν απ’ τον μήνα του Μάη,
κι η Άνοιξη αργά ανεβαίνει προς τα εδώ.
Η όμορφη κυρά, η Κρίσταμπελ,
που τόσο αγαπά ο πατέρας της,
τι γυρεύει τόσο αργά στο δάσος,
ένα στάδιο μακριά απ’ την πύλη του κάστρου;
Όλη την περασμένη νύχτα ονειρευόταν
τον αρραβωνιασμένο της ιππότη·
κι εκεί, στο μεσονύχτιο δάσος, θα προσευχηθεί
για την ευτυχία του αγαπημένου της που βρίσκεται μακριά.
Γλίστρησε αθόρυβα, δεν είπε λέξη,
οι αναστεναγμοί που άφηνε ήταν σιγανοί και απαλοί,
και τίποτε πράσινο δεν υπήρχε στη βελανιδιά,
παρά μόνο βρύα και το σπανιότατο γκι.
Γονατίζει κάτω απ’ την τεράστια βελανιδιά
και σιωπηλά προσεύχεται.
Η κυρά πετάχτηκε ξαφνικά επάνω,
η όμορφη κυρά Κρίσταμπελ!
Κάτι βογκά τόσο κοντά, όσο πιο κοντά γίνεται,
μα τι είναι, δεν μπορεί να το πει.
Σαν να είναι στην άλλη πλευρά,
στην άλλη πλευρά της τεράστιας, πλατύστηθης, γέρικης βελανιδιάς.
Η νύχτα είναι κρύα· το δάσος γυμνό·
είναι ο άνεμος που βογκάει, παγερός;
Δεν υπάρχει αρκετός άνεμος στον αέρα
για να παραμερίσει μια μπούκλα
απ’ το μάγουλο της όμορφης κυράς—
δεν υπάρχει αρκετός άνεμος για να στριφογυρίσει
το ένα κόκκινο φύλλο, το τελευταίο της γενιάς του,
που χορεύει όσο συχνά μπορεί να χορέψει,
κρεμασμένο τόσο ανάλαφρα, τόσο ψηλά,
στο πιο ψηλό κλαδάκι που κοιτάζει προς τον ουρανό.
Σώπα, καρδιά της Κρίσταμπελ, που χτυπάς!
Ιησού, Μαρία, προστατέψτε την καλά!
Έσφιξε τα χέρια της κάτω απ’ τον μανδύα της
και γλίστρησε στην άλλη πλευρά της βελανιδιάς.
Τι βλέπει εκεί;
Εκεί βλέπει μια λαμπρή κοπέλα,
ντυμένη με μεταξωτό λευκό φόρεμα,
που έλαμπε σκιερά στο φως του φεγγαριού·
τον λαιμό που έκανε το λευκό φόρεμα ακόμη πιο λευκό,
τον περήφανο λαιμό της, και γυμνά τα μπράτσα·
τα πόδια της, με τις μπλε φλέβες, ήταν ξυπόλυτα,
και εδώ κι εκεί άστραφταν άγρια
τα πετράδια μπλεγμένα στα μαλλιά της.
Υποθέτω πως ήταν τρομερό θέαμα
να βλέπεις μια κυρά τόσο πλούσια ντυμένη—
τόσο απερίγραπτα όμορφη!
Μητέρα Μαρία, σώσε με τώρα!
είπε η Κρίσταμπελ. Και ποια είσαι;
Η παράξενη κυρά τής απάντησε όπως έπρεπε,
και η φωνή της ήταν αδύναμη και γλυκιά:
«Λυπήσου τη φοβερή μου δυστυχία,
μετά βίας μπορώ να μιλήσω απ’ την κούραση.
Άπλωσε το χέρι σου και μη φοβάσαι!»
Είπε η Κρίσταμπελ: «Πώς βρέθηκες εδώ;»
Και η κυρά, με τη φωνή αδύναμη και γλυκιά,
συνέχισε έτσι την απάντησή της:
«Ο πατέρας μου είναι από ευγενική γενιά,
και τ’ όνομά μου είναι Τζέραλντιν.
Πέντε πολεμιστές με άρπαξαν χθες το πρωί,
εμένα, εμένα, μια εγκαταλειμμένη κοπέλα.
Έπνιξαν τις κραυγές μου με βία και τρόμο
και με έδεσαν πάνω σ’ ένα λευκό άλογο.
Το άλογο ήταν γοργό σαν τον άνεμο,
κι εκείνοι κάλπαζαν μανιασμένα πίσω μου.
Κέντρισαν τα άλογά τους· κι ήταν λευκά,
και κάποτε διασχίσαμε τη σκιά της νύχτας.
Όσο βέβαιο είναι πως ο Ουρανός θα με λυτρώσει,
δεν έχω ιδέα ποιοι ήταν αυτοί οι άντρες·
ούτε ξέρω πόσος καιρός έχει περάσει
(γιατί είχα μείνει, πιστεύω, σε καταληψία),
από τότε που ένας, ο ψηλότερος απ’ τους πέντε,
με κατέβασε απ’ τη ράχη του αλόγου,
μια κουρασμένη γυναίκα, σχεδόν χωρίς ζωή.
Μερικά μουρμουριστά λόγια είπαν οι σύντροφοί του·
με τοποθέτησε κάτω απ’ αυτή τη βελανιδιά·
ορκίστηκε πως θα επέστρεφαν γρήγορα·
πού πήγαν δεν μπορώ να πω—
νόμισα πως άκουσα, πριν από λίγα λεπτά,
ήχους σαν από καμπάνα κάστρου.
Άπλωσε το χέρι σου» —έτσι τελείωσε—
«και βοήθησε μια δυστυχισμένη κοπέλα να φύγει».
Τότε η Κρίσταμπελ άπλωσε το χέρι της
και παρηγόρησε την όμορφη Τζέραλντιν:
«Ω, καλή μου κυρά! Είθε να ζητήσεις
τη βοήθεια του σερ Λεολίν·
και πρόθυμα τη στιβαρή μας ιπποσύνη
θα στείλει μαζί με φίλους
για να σε οδηγήσουν και να σε φυλάξουν ασφαλή και ελεύθερη
στο αρχοντικό του ευγενικού σου πατέρα».
Σηκώθηκε· και προχώρησαν
με βήματα που προσπαθούσαν να είναι γρήγορα,
μα δεν ήταν.
Τα καλοσυνάτα άστρα ευλόγησαν την κυρά,
κι εκείνη μίλησε έτσι στη γλυκιά Κρίσταμπελ:
«Όλο το σπιτικό μας αναπαύεται,
η μεγάλη αίθουσα είναι σιωπηλή σαν κελί·
ο σερ Λεολίν είναι αδύναμος στην υγεία
και δεν πρέπει να ξυπνήσει εύκολα·
μα θα κινηθούμε σαν κλέφτες,
και σου ζητώ την καλοσύνη,
απόψε, να μοιραστείς μαζί μου το κρεβάτι σου».
Διέσχισαν την τάφρο, και η Κρίσταμπελ
πήρε το κλειδί που ταίριαζε καλά·
άνοιξε μια μικρή πόρτα αμέσως,
στη μέση ακριβώς της πύλης·
της πύλης που ήταν σιδερόφρακτη μέσα κι έξω,
απ’ όπου κάποτε είχε βγει στρατός σε παράταξη μάχης.
Η κυρά σωριάστηκε, θαρρείς από τον πόνο,
κι η Κρίσταμπελ, με όλη της τη δύναμη,
τη σήκωσε, βαρύ φορτίο,
πάνω απ’ το κατώφλι της πύλης.
Τότε η κυρά ξανασηκώθηκε
και προχώρησε σαν να μην πονούσε.
Έτσι, ασφαλείς από κάθε κίνδυνο, ελεύθερες από κάθε φόβο,
διέσχισαν την αυλή· κι ήταν πολύ χαρούμενες.
Και η Κρίσταμπελ φώναξε ευλαβικά
στην κυρά που βάδιζε στο πλευρό της:
«Ας δοξάσουμε την Παρθένο την πανάγια,
που σε έσωσε από τη δυστυχία σου!»
«Αλίμονο, αλίμονο!» είπε η Τζέραλντιν,
«δεν μπορώ να μιλήσω απ’ την κούραση».
Έτσι, ασφαλείς από κάθε κίνδυνο, ελεύθερες από κάθε φόβο,
διέσχισαν την αυλή· κι ήταν πολύ χαρούμενες.
Έξω απ’ το σκυλόσπιτό της η γέρικη μαστίφ
κοιμόταν βαθιά, μέσα στο παγωμένο φως του φεγγαριού.
Η γέρικη μαστίφ δεν ξύπνησε,
κι όμως έβγαλε ένα θυμωμένο βογκητό!
Και τι μπορεί να βασανίζει τη σκύλα;
Ποτέ μέχρι τώρα δεν είχε βγάλει τέτοια κραυγή
κάτω απ’ το βλέμμα της Κρίσταμπελ.
Ίσως είναι το στρίγκλισμα της κουκουβάγιας:
γιατί τι μπορεί να βασανίζει τη σκύλα;
Πέρασαν από τη μεγάλη αίθουσα, που ακόμη αντηχεί,
περάστε όσο πιο ανάλαφρα μπορείτε!
Τα δαυλιά είχαν πλαγιάσει, τα δαυλιά έσβηναν,
ξαπλωμένα μέσα στις δικές τους λευκές στάχτες·
μα όταν πέρασε η κυρά, ξεπήδησε
μια γλώσσα φωτός, μια φλόγα στιγμιαία·
και η Κρίσταμπελ είδε το μάτι της κυράς
και τίποτε άλλο δεν είδε εκεί,
παρά μόνο το έμβλημα της ασπίδας του ψηλού σερ Λεολίν,
που κρεμόταν σε μια σκοτεινή παλιά εσοχή του τοίχου.
«Περπάτα απαλά», είπε η Κρίσταμπελ,
«ο πατέρας μου σπάνια κοιμάται καλά».
Η γλυκιά Κρίσταμπελ βγάζει τα παπούτσια της,
και ζηλεύοντας ακόμη και τον αέρα που ακούει,
γλιστρούν από σκαλί σε σκαλί,
τώρα μέσα σε λάμψη και τώρα μέσα στο σκοτάδι,
και τώρα περνούν από το δωμάτιο του βαρόνου,
σιωπηλές σαν τον θάνατο, με κομμένη την ανάσα!
Και τώρα έφτασαν στην πόρτα του δωματίου της·
και τώρα η Τζέραλντιν πατά
πάνω στα ψαθιά του πατώματος.
Το φεγγάρι λάμπει θαμπά έξω στον αέρα,
και ούτε μια αχτίδα φεγγαριού δεν μπαίνει εδώ.
Κι όμως, χωρίς το φως του, μπορούν να δουν
το δωμάτιο, τόσο παράξενα σκαλισμένο,
σκαλισμένο με μορφές παράξενες και γλυκές,
όλες γεννημένες απ’ το μυαλό του ξυλογλύπτη,
ταιριαστές για το δωμάτιο μιας κυράς.
Το λυχνάρι με τη διπλή ασημένια αλυσίδα
είναι στερεωμένο στα πόδια ενός αγγέλου.
Το ασημένιο λυχνάρι καίει νεκρό και θαμπό·
μα η Κρίσταμπελ θα το φροντίσει.
Το φρόντισε, το έκανε να λάμψει,
και το άφησε να αιωρείται πέρα δώθε,
ενώ η Τζέραλντιν, σε άθλια κατάσταση,
σωριάστηκε στο πάτωμα.
«Ω, κουρασμένη κυρά, Τζέραλντιν,
σε παρακαλώ, πιες αυτό το κρασί!
Είναι κρασί με ευεργετικές δυνάμεις·
η μητέρα μου το έφτιαξε από αγριολούλουδα».
«Και θα με λυπηθεί η μητέρα σου,
εμένα, μια κοπέλα τόσο εγκαταλειμμένη;»
Η Κρίσταμπελ απάντησε: «Αλίμονό μου!
Πέθανε την ώρα που γεννήθηκα.
Έχω ακούσει τον γκριζομάλλη μοναχό να λέει
πως στο νεκροκρέβατό της είπε
ότι θα άκουγε την καμπάνα του κάστρου
να χτυπά δώδεκα τη μέρα του γάμου μου».
«Ω, αγαπημένη μητέρα! Μακάρι να ήσουν εδώ!»
«Μακάρι», είπε η Τζέραλντιν, «να ήταν!»
Μα σύντομα, με αλλαγμένη φωνή, είπε:
«Φύγε, περιπλανώμενη μητέρα! Στις κορφές και στα πεύκα!
Έχω τη δύναμη να σε διατάξω να φύγεις».
Αλίμονο! Τι συμβαίνει στη δύστυχη Τζέραλντιν;
Γιατί κοιτάζει με ανήσυχο μάτι;
Μπορεί να βλέπει τον άσαρκο νεκρό;
Και γιατί με κούφια φωνή φωνάζει:
«Φύγε, γυναίκα, φύγε! Αυτή η ώρα είναι δική μου—
κι ας είσαι το πνεύμα που τη φυλά,
φύγε, γυναίκα, φύγε! Μου έχει δοθεί».
Τότε η Κρίσταμπελ γονάτισε στο πλευρό της κυράς
και σήκωσε προς τον ουρανό τα γαλανά μάτια της.
«Αλίμονο», είπε, «αυτή η φρικτή διαδρομή—
αγαπητή κυρά! Σε έχει κάνει να παραφρονήσεις!»
Η κυρά σκούπισε το υγρό, παγωμένο μέτωπό της
και είπε αδύναμα: «Τώρα πέρασε!»
Ξανά ήπιε το κρασί από τα αγριολούλουδα·
τα μεγάλα όμορφα μάτια της άρχισαν να λάμπουν,
και από το πάτωμα όπου είχε σωριαστεί
σηκώθηκε όρθια η ψηλή κυρά.
Ήταν πανέμορφη,
σαν κυρά από κάποια μακρινή χώρα.
Και έτσι μίλησε η ψηλή κυρά:
«Όλοι όσοι ζουν στον επάνω ουρανό
σας αγαπούν, αγία Κρίσταμπελ!
Κι εσύ τους αγαπάς, και για χάρη τους
και για το καλό που μου συνέβη,
κι εγώ, στο μέτρο μου, θα προσπαθήσω,
όμορφη κόρη, να σου το ανταποδώσω.
Μα τώρα γδύσου· γιατί εγώ
πρέπει να προσευχηθώ προτού ξαπλώσω».
«Ας γίνει έτσι», είπε η Κρίσταμπελ,
και έκανε ό,τι της είπε η κυρά.
Έβγαλε τα ρούχα απ’ τα τρυφερά μέλη της
και ξάπλωσε μέσα στην ομορφιά της.
Μα μέσα στο μυαλό της, ανάμεσα στη χαρά και στη λύπη,
τόσες σκέψεις πηγαινοέρχονταν,
που μάταιο ήταν να κλείσει τα βλέφαρά της·
έτσι σηκώθηκε στα μισά απ’ το κρεβάτι
και στηρίχτηκε στον αγκώνα της
για να κοιτάξει την κυρά Τζέραλντιν.
Κάτω απ’ το λυχνάρι η κυρά έσκυψε
και αργά κύλησε τα μάτια της γύρω·
ύστερα, παίρνοντας δυνατά την ανάσα της,
σαν κάποια που ανατρίχιασε, έλυσε
τη ζώνη κάτω απ’ το στήθος της.
Το μεταξωτό της φόρεμα και το εσώρουχο
έπεσαν στα πόδια της, κι ολόκληρο φανερώθηκε,
ιδού! το στήθος της και το μισό πλευρό της—
θέα για όνειρο, όχι για να την αφηγηθεί κανείς!
Ω, προστατέψτε την! Προστατέψτε τη γλυκιά Κρίσταμπελ!
Κι όμως η Τζέραλντιν ούτε μιλά ούτε κινείται.
Αχ! Τι παγωμένο βλέμμα είχε!
Βαθιά μέσα της μοιάζει να προσπαθεί,
με άρρωστη προσπάθεια, να σηκώσει κάποιο βάρος,
κοιτάζει την κοπέλα και ζητά αναβολή·
κι ύστερα ξαφνικά, σαν να αψηφά την πρόκληση,
μαζεύει τον εαυτό της με περιφρόνηση και περηφάνια
και ξαπλώνει στο πλευρό της κοπέλας!
Και παίρνει την κοπέλα στην αγκαλιά της—
Αχ, αλίμονο!
Και με χαμηλή φωνή και πένθιμο βλέμμα
είπε αυτά τα λόγια:
«Με το άγγιγμα αυτού του στήθους ενεργεί ένα ξόρκι,
που εξουσιάζει τη φωνή σου, Κρίσταμπελ!
Το γνωρίζεις απόψε, και θα το γνωρίζεις αύριο,
αυτό το σημάδι της ντροπής μου, αυτή τη σφραγίδα της λύπης μου·
μα μάταια πολεμάς,
γιατί αυτό μόνο έχεις
τη δύναμη να διακηρύξεις:
πως μέσα στο σκοτεινό δάσος
άκουσες ένα χαμηλό βογκητό
και βρήκες μια λαμπρή κυρά, απαράμιλλα όμορφη·
και την έφερες σπίτι μαζί σου από αγάπη και φιλανθρωπία,
για να την προστατεύσεις και να την προφυλάξεις απ’ τον υγρό αέρα».
ΚΑΤΑΛΗΞΗ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΡΩΤΟΥ
Ήταν όμορφο θέαμα να βλέπει κανείς
την κυρά Κρίσταμπελ, όταν
προσευχόταν κάτω απ’ την παλιά βελανιδιά.
Μέσα στις οδοντωτές σκιές
των βρυώδων, γυμνών κλαδιών,
γονατισμένη στο φως του φεγγαριού,
για να ψιθυρίσει τις τρυφερές της ευχές·
οι λεπτές παλάμες της ενωμένες,
το στήθος της να ανασαίνει κάποιες φορές·
το πρόσωπό της παραδομένο στη χαρά ή στη συμφορά—
το πρόσωπό της, ω, πες το όμορφο, όχι χλωμό—
και τα δυο γαλανά μάτια της πιο λαμπρά παρά καθαρά,
το καθένα έτοιμο να δεχτεί ένα δάκρυ.
Με τα μάτια ανοιχτά —αλίμονό μου!—
κοιμισμένη και ονειρευόμενη με τρόμο,
ονειρευόμενη τρομερά, κι όμως, το ξέρω,
ονειρευόμενη μόνο εκείνο που είναι—
Ω λύπη και ντροπή! Μπορεί αυτή να είναι,
η κυρά που γονάτιζε κάτω απ’ την παλιά βελανιδιά;
Και να! Εκείνη που προκάλεσε όλα αυτά τα κακά,
που κρατά την κοπέλα στην αγκαλιά της,
μοιάζει ακόμη να κοιμάται ήσυχη και γλυκιά,
σαν μητέρα με το παιδί της.
Ένα άστρο έδυσε, ένα άστρο ανατέλλει,
ω Τζέραλντιν! από τότε που τα μπράτσα σου
έγιναν φυλακή για την όμορφη κυρά.
Ω Τζέραλντιν! Μία ώρα ήταν δική σου—
έκανες το θέλημά σου! Στη λίμνη και στο ρυάκι,
όλα τα νυχτοπούλια σώπασαν εκείνη την ώρα.
Μα τώρα ξαναγέμισαν χαρά,
από τον γκρεμό κι από τον πύργο, του-χου! του-χου!
Του-χου! Του-χου! από το δάσος και την πλαγιά!
Και κοίτα! Η κυρά Κρίσταμπελ
βγαίνει από την έκστασή της·
τα μέλη της χαλαρώνουν, το πρόσωπό της
γίνεται θλιμμένο και απαλό· τα λεία, λεπτά βλέφαρα
κλείνουν πάνω απ’ τα μάτια της, και χύνει δάκρυα—
μεγάλα δάκρυα που αφήνουν τις βλεφαρίδες λαμπερές!
Και συχνά, την ίδια στιγμή, μοιάζει να χαμογελά,
όπως τα βρέφη μπροστά σε ξαφνικό φως!
Ναι, χαμογελά και κλαίει,
σαν νεαρή ερημίτισσα,
όμορφη μέσα στην ερημιά,
που προσεύχεται αδιάκοπα, προσεύχεται στον ύπνο της.
Κι αν κινείται ανήσυχα,
ίσως είναι μόνο το αίμα, τόσο ελεύθερο,
που επιστρέφει και γαργαλά τα πόδια της.
Αναμφίβολα βλέπει ένα γλυκό όραμα.
Κι αν ήταν το φύλακα πνεύμα της;
Κι αν ήξερε πως η μητέρα της βρίσκεται κοντά;
Μα αυτό το γνωρίζει, στις χαρές και στις λύπες,
πως οι άγιοι θα βοηθήσουν αν τους καλέσουν:
γιατί ο γαλανός ουρανός απλώνεται πάνω απ’ όλους!
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
«Κάθε πρωινή καμπάνα», λέει ο βαρόνος,
«μας ξαναχτυπά πίσω σ’ έναν κόσμο θανάτου».
Αυτά ήταν τα πρώτα λόγια που είπε ο σερ Λεολίν,
όταν σηκώθηκε και βρήκε την κυρά του νεκρή.
Αυτά τα λόγια θα λέει ο σερ Λεολίν
πολλά πρωινά, μέχρι την ημέρα που θα πεθάνει!
Κι έτσι ξεκίνησε το έθιμο και ο νόμος
που ακόμη και σήμερα, κάθε αυγή, ο νεωκόρος,
εκείνος που χτυπά την βαριά καμπάνα,
πρέπει να μετρά σαράντα πέντε χάντρες
ανάμεσα σε κάθε χτύπημα—
έναν πένθιμο κώδωνα προειδοποίησης,
που καμιά ψυχή δεν μπορεί παρά να ακούσει
από το Μπράθα Χεντ ως το Γουίντερμιρ.
Λέει ο Μπρέισι, ο βάρδος: Ας χτυπά!
Κι ας μετρά ο νυσταγμένος νεωκόρος
όσο πιο αργά μπορεί!
Δεν λείπουν, πιστεύω,
εκείνοι που μπορούν να γεμίσουν το διάστημα.
Στο Λάνγκντεϊλ Πάικ και στο Σπήλαιο της Μάγισσας,
και στο Ντάντζεον-Γκιλ, τόσο φρικτά σχισμένο,
ανάμεσα σε σχοινιά από βράχο και καμπάνες από αέρα,
είναι φυλακισμένα τα φαντάσματα τριών αμαρτωλών νεωκόρων,
που ο καθένας, ο ένας μετά τον άλλο,
επιστρέφει τον νεκρικό ήχο
στον ζωντανό αδελφό του.
Και συχνά, προσβεβλημένος από τον κώδωνα,
μόλις τελειώσει το «ένα! δύο! τρία!» τους,
ο διάβολος χλευάζει το πένθιμο παραμύθι
με χαρούμενο χτύπημα καμπάνας από το Μπορόντεϊλ.
Ο αέρας είναι ακίνητος! Μέσα από την ομίχλη και το σύννεφο
εκείνο το χαρούμενο χτύπημα αντηχεί δυνατά·
και η Τζέραλντιν αποτινάσσει τον φόβο της
και σηκώνεται ανάλαφρα απ’ το κρεβάτι·
φορά τα λευκά μεταξωτά της ενδύματα
και φτιάχνει τα μαλλιά της όμορφα,
και χωρίς καμιά αμφιβολία για τη δύναμη του ξορκιού της
ξυπνά την κυρά Κρίσταμπελ.
«Κοιμάσαι, γλυκιά κυρά Κρίσταμπελ;
Ελπίζω να ξεκουράστηκες καλά».
Και η Κρίσταμπελ ξύπνησε και είδε
την ίδια που είχε ξαπλώσει στο πλευρό της—
ή μάλλον, να πούμε, την ίδια που
σήκωσε κάτω απ’ την παλιά βελανιδιά!
Όχι, ακόμη πιο όμορφη! Ακόμη πιο όμορφη!
Γιατί, φαίνεται, είχε πιει βαθιά
απ’ όλη την ευλογία του ύπνου!
Και καθώς μιλούσε, το βλέμμα της, η όψη της
φανέρωναν τόσο ήπια ευγνωμοσύνη,
ώστε —έτσι φαινόταν— τα δεμένα ρούχα της
σφίχτηκαν πάνω στο ανεβοκατεβαίνον στήθος της.
«Σίγουρα αμάρτησα!» είπε η Κρίσταμπελ,
«τώρα ας δοξαστεί ο Ουρανός, αν όλα είναι καλά!»
Και με χαμηλή, τρεμάμενη φωνή, μα γλυκιά,
χαιρέτησε την ψηλή κυρά
με τέτοια σύγχυση του νου
όση αφήνουν πίσω τους τα υπερβολικά ζωντανά όνειρα.
Σηκώθηκε γρήγορα και γρήγορα ντύθηκε,
και, αφού προσευχήθηκε
σ’ Εκείνον που πάνω στον σταυρό βογκούσε
να ξεπλύνει τις άγνωστες αμαρτίες της,
οδήγησε αμέσως την όμορφη Τζέραλντιν
να συναντήσει τον πατέρα της, τον σερ Λεολίν.
Η όμορφη κοπέλα και η ψηλή κυρά
προχωρούν μαζί προς τη μεγάλη αίθουσα,
και περνώντας ανάμεσα από υπηρέτες και ιπποκόμους,
μπαίνουν στην αίθουσα υποδοχής του βαρόνου.
Ο βαρόνος σηκώθηκε και, καθώς έσφιγγε
την τρυφερή κόρη του στο στήθος του,
με χαρούμενη απορία στα μάτια
είδε την κυρά Τζέραλντιν
και της πρόσφερε τέτοια υποδοχή
όπως άρμοζε σε τόσο λαμπρή κυρά!
Μα όταν άκουσε την ιστορία της κυράς
και όταν εκείνη είπε το όνομα του πατέρα της,
γιατί χλόμιασε τόσο ο σερ Λεολίν,
μουρμουρίζοντας ξανά το όνομα,
του λόρδου Ρόλαντ ντε Βω του Τριερμέιν;
Αλίμονο! Ήταν φίλοι στα νιάτα τους·
μα οι ψιθυριστές γλώσσες μπορούν να δηλητηριάσουν την αλήθεια,
και η σταθερότητα ζει στα επάνω βασίλεια·
η ζωή είναι γεμάτη αγκάθια και τα νιάτα είναι μάταια·
κι ο θυμός προς εκείνον που αγαπάμε
δρα σαν τρέλα μέσα στο μυαλό.
Κι έτσι συνέβη, όπως το φαντάζομαι,
με τον Ρόλαντ και τον σερ Λεολίν.
Ο καθένας είπε λόγια μεγάλης περιφρόνησης
και προσβολής στον πιο αγαπημένο αδελφό της καρδιάς του.
Χώρισαν —και δεν ξανασυναντήθηκαν ποτέ!
Μα κανείς τους δεν βρήκε άλλον
να ελευθερώσει την άδεια καρδιά απ’ τον πόνο—
στάθηκαν μακριά ο ένας απ’ τον άλλον, με τις ουλές να μένουν,
σαν βράχοι που είχαν σκιστεί στα δύο·
τώρα μια έρημη θάλασσα κυλά ανάμεσά τους—
μα ούτε η ζέστη ούτε ο πάγος ούτε η βροντή
θα σβήσουν εντελώς, πιστεύω,
τα σημάδια εκείνου που κάποτε υπήρξε.
Ο σερ Λεολίν, για μια στιγμή,
στάθηκε κοιτάζοντας το πρόσωπο της κοπέλας·
και ο νεαρός λόρδος του Τριερμέιν
επέστρεψε ξανά στην καρδιά του.
Ω τότε ο βαρόνος ξέχασε την ηλικία του,
η ευγενική του καρδιά φούσκωσε από οργή·
ορκίστηκε από τις πληγές στα πλευρά του Ιησού
πως θα το διακήρυττε μακριά και πλατιά,
με σάλπιγγες και επίσημη εραλδική τελετή,
ότι εκείνοι που είχαν έτσι αδικήσει την κυρά
ήταν άθλιοι όσο η ίδια η ατιμία!
«Κι αν τολμήσουν να το αρνηθούν,
ο κήρυκάς μου θα ορίσει μια εβδομάδα,
και ας έρθουν οι άπιστοι προδότες
στην αυλή του τουρνουά μου—
για να μπορέσω εκεί και τότε
να βγάλω τις ερπετοειδείς ψυχές τους
απ’ τα σώματα και τις ανθρώπινες μορφές τους!»
Μίλησε· τα μάτια του έλαμψαν σαν αστραπή!
Γιατί η κυρά είχε αρπαχθεί ανελέητα· κι εκείνος αναγνώρισε
στην όμορφη κυρά το παιδί του φίλου του!
Και τώρα δάκρυα ήταν στα μάτια του,
και τρυφερά πήρε στην αγκαλιά του
την όμορφη Τζέραλντιν, που δέχτηκε την αγκαλιά,
παρατείνοντάς την με χαρούμενο βλέμμα.
Όταν το είδε αυτό, ένα όραμα έπεσε
πάνω στην ψυχή της Κρίσταμπελ,
το όραμα του φόβου, του αγγίγματος και του πόνου!
Συρρικνώθηκε και ανατρίχιασε, και ξανά είδε—
(Αχ, αλίμονό μου! Ήταν για σένα,
γλυκιά κοπέλα, να βλέπεις τέτοια πράγματα;)
Ξανά είδε εκείνο το γέρικο στήθος,
ξανά ένιωσε εκείνο το παγωμένο στήθος,
και τράβηξε την ανάσα της με συριστικό ήχο.
Τότε ο ιππότης στράφηκε άγρια,
και δεν είδε τίποτε, παρά τη γλυκιά του κόρη
με τα μάτια σηκωμένα, σαν να προσευχόταν.
Το άγγιγμα, το θέαμα, είχαν χαθεί,
και στη θέση τους εκείνο το ευλογημένο όραμα,
που την παρηγόρησε στον ύπνο της,
όταν βρισκόταν στην αγκαλιά της κυράς,
είχε γεμίσει την καρδιά της έκσταση
και στα χείλη και πάνω απ’ τα μάτια της
είχε απλώσει χαμόγελα σαν φως!
Με νέα έκπληξη,
«Τι συμβαίνει, λοιπόν, στο αγαπημένο μου παιδί;»
είπε ο βαρόνος. Η πράα κόρη του
απάντησε: «Όλα θα πάνε καλά!»
Πιστεύω πως δεν είχε τη δύναμη να πει
τίποτε άλλο· τόσο μεγάλη ήταν η δύναμη του ξορκιού.
Κι όμως εκείνος που έβλεπε αυτή την Τζέραλντιν
θα την έκρινε δίχως αμφιβολία κάτι θεϊκό:
τόση λύπη με τόση χάρη έσμιγε,
σαν να φοβόταν μήπως είχε προσβάλει
τη γλυκιά Κρίσταμπελ, εκείνη την τρυφερή κοπέλα!
Και με τόσο ταπεινούς τόνους παρακαλούσε
να σταλεί χωρίς καθυστέρηση
πίσω στο αρχοντικό του πατέρα της.
«Όχι!
Όχι, μα την ψυχή μου!» είπε ο Λεολίν.
«Ε, Μπρέισι ο βάρδος, αυτή η αποστολή είναι δική σου!
Πήγαινε, με γλυκιά και δυνατή μουσική,
και πάρε δυο άλογα με περήφανες στολισμένες σέλες,
και πάρε τον νέο που αγαπάς περισσότερο
να κρατά την άρπα σου και να μαθαίνει το τραγούδι σου,
και ντύστε και οι δυο επίσημα ενδύματα,
και βιαστείτε πάνω απ’ τα βουνά,
μήπως περιπλανώμενοι άνθρωποι που βρίσκονται έξω
σας καθυστερήσουν στον δρόμο της κοιλάδας.
Κι όταν διασχίσει τον ποταμό Ίρθινγκ,
ο χαρούμενος μου βάρδος, γρήγορα, γρήγορα,
ανεβαίνει στο Νόρεν Μουρ, μέσα απ’ το δάσος του Χέιλγκαρθ,
και φτάνει σύντομα στο καλό εκείνο κάστρο
που στέκει και απειλεί τις ερημιές της Σκοτίας.
Βάρδε Μπρέισι! Βάρδε Μπρέισι! Τα άλογά σας είναι γοργά,
πρέπει να καλπάσετε ως τη μεγάλη αίθουσα, η μουσική σας τόσο γλυκιά,
πιο δυνατή κι από τον αντίλαλο των ποδιών των αλόγων σας!
Και δυνατά, δυνατά να φωνάξεις στον λόρδο Ρόλαντ:
Η κόρη σου είναι ασφαλής στην αίθουσα του Λάνγκντεϊλ!
Η όμορφη κόρη σου είναι ασφαλής και ελεύθερη—
ο σερ Λεολίν σε χαιρετά έτσι μέσω εμού!
Σε καλεί να έρθεις χωρίς καθυστέρηση
με όλη την πολυάριθμη συνοδεία σου
και να πάρεις την όμορφη κόρη σου σπίτι.
Κι εκείνος θα σε συναντήσει στον δρόμο
με όλη τη δική του πολυάριθμη συνοδεία,
λευκή από τον αφρό των λαχανιασμένων αλόγων τους.
Και, με την τιμή μου, θα πω
πως μετανιώνω για την ημέρα
που μίλησα με άγρια περιφρόνηση
στον Ρόλαντ ντε Βω του Τριερμέιν!
Γιατί από τότε που πέρασε εκείνη η κακή ώρα,
πολλοί ήλιοι του καλοκαιριού έλαμψαν,
κι όμως ποτέ δεν βρήκα ξανά φίλο
σαν τον Ρόλαντ ντε Βω του Τριερμέιν».
Η κυρά έπεσε και αγκάλιασε τα γόνατά του,
με το πρόσωπο σηκωμένο, τα μάτια πλημμυρισμένα·
και ο Μπρέισι απάντησε με τρεμάμενη φωνή,
σκορπίζοντας πάνω σε όλους τον ευγενικό του χαιρετισμό:
«Τα λόγια σου, πατέρα της Κρίσταμπελ,
είναι πιο γλυκά απ’ όσο μπορεί να πει η άρπα μου.
Κι όμως, αν μπορούσα να ζητήσω μια χάρη από σένα,
σήμερα το ταξίδι μου δεν θα έπρεπε να γίνει.
Γιατί τόσο παράξενο όνειρο ήρθε σε μένα,
ώστε είχα ορκιστεί με δυνατή μουσική
να καθαρίσω εκείνο το δάσος από κάθε ανίερο πλάσμα,
προειδοποιημένος από ένα όραμα στον ύπνο μου!
Γιατί στον ύπνο μου είδα εκείνο το περιστέρι,
το τρυφερό πουλί που αγαπάς
και το οποίο ονόμασες με το όνομα της ίδιας σου της κόρης—
σερ Λεολίν! Το ίδιο είδα
να φτερουγίζει και να βγάζει τρομερό βογκητό,
μόνο του ανάμεσα στα πράσινα χόρτα του δάσους.
Όταν το είδα και το άκουσα,
αναρωτήθηκα τι μπορούσε να βασανίζει το πουλί·
γιατί τίποτε κοντά του δεν μπορούσα να δω
παρά μόνο το γρασίδι και τα πράσινα χόρτα κάτω απ’ το παλιό δέντρο.
Και στο όνειρό μου νόμισα πως πήγα
να ψάξω τι μπορούσε να υπάρχει εκεί
και τι σήμαινε η ταραχή του γλυκού πουλιού,
που έτσι φτερούγιζε πεσμένο στο έδαφος.
Πήγα και κοίταξα, και δεν μπορούσα να διακρίνω
καμιά αιτία για τη θλιμμένη κραυγή του·
μα για χάρη της αγαπημένης του κυράς
σκέφτηκα πως έσκυψα να πιάσω το περιστέρι,
όταν, να! είδα ένα λαμπρό πράσινο φίδι
κουλουριασμένο γύρω απ’ τα φτερά και τον λαιμό του.
Πράσινο σαν τα χόρτα όπου ήταν ξαπλωμένο,
ακριβώς δίπλα στο περιστέρι είχε μαζέψει το κεφάλι του·
και μαζί με το περιστέρι φουσκώνει και κινείται,
φουσκώνοντας τον λαιμό του όπως εκείνη φούσκωνε τον δικό της!
Ξύπνησα· ήταν μεσάνυχτα,
το ρολόι αντηχούσε στον πύργο·
μα παρόλο που ο ύπνος μου είχε περάσει,
αυτό το όνειρο δεν έφευγε—
μοιάζει να ζει ακόμη μπροστά στα μάτια μου!
Κι έτσι ορκίστηκα πως αυτή την ίδια μέρα,
με δυνατή μουσική και άγιο τραγούδι,
θα περιπλανηθώ μέσα στο γυμνό δάσος,
μήπως κάποιο ανίερο πλάσμα έχει μείνει εκεί».
Έτσι είπε ο Μπρέισι. Ο βαρόνος, στο μεταξύ,
τον άκουγε μισοαφηρημένα, χαμογελώντας·
ύστερα στράφηκε προς την κυρά Τζέραλντιν,
με μάτια γεμάτα θαυμασμό και αγάπη,
και είπε με λεπτούς, αυλικούς τόνους:
«Γλυκιά κόρη, όμορφο περιστέρι του λόρδου Ρόλαντ,
με μπράτσα πιο δυνατά από άρπα ή τραγούδι,
ο πατέρας σου κι εγώ θα συντρίψουμε το φίδι!»
Τη φίλησε στο μέτωπο καθώς μιλούσε,
και η Τζέραλντιν, όπως ταιριάζει σε παρθένα,
κατεβάζοντας τα μεγάλα, λαμπερά μάτια της,
με κοκκινισμένο μάγουλο και λεπτή ευγένεια
στράφηκε μακριά απ’ τον σερ Λεολίν·
μάζεψε απαλά την ουρά του φορέματός της,
που ξανάπεσε πάνω στο δεξί της μπράτσο·
και σταύρωσε τα χέρια πάνω στο στήθος της,
έγειρε το κεφάλι πάνω στο στήθος της,
και κοίταξε λοξά την Κρίσταμπελ.
Ιησού, Μαρία, προστατέψτε την καλά!
Το μικρό μάτι ενός φιδιού ανοιγοκλείνει θαμπά και δειλά·
και τα μάτια της κυράς συρρικνώθηκαν μέσα στο κεφάλι της,
το καθένα μίκρυνε σαν μάτι φιδιού,
και με κάτι από κακία, και περισσότερο από φόβο,
κοίταξε λοξά την Κρίσταμπελ!
Μια στιγμή—
και το θέαμα χάθηκε!
Μα η Κρίσταμπελ, σε ζαλισμένη έκσταση,
σκοντάφτοντας πάνω στο ασταθές έδαφος,
ανατρίχιασε δυνατά, με συριστικό ήχο.
Και η Τζέραλντιν ξαναγύρισε,
και σαν πλάσμα που αναζητούσε ανακούφιση,
γεμάτη θαυμασμό και γεμάτη θλίψη,
κύλησε τα μεγάλα, λαμπερά, θεϊκά μάτια της
άγρια πάνω στον σερ Λεολίν.
Η κοπέλα, αλίμονο! Οι σκέψεις της χάθηκαν,
δεν βλέπει τίποτε—κανένα θέαμα παρά μόνο ένα!
Η κοπέλα, απαλλαγμένη από δόλο και αμαρτία,
δεν ξέρω πώς, με τρομερό τρόπο,
είχε πιει τόσο βαθιά
εκείνο το βλέμμα, εκείνα τα συρρικνωμένα μάτια φιδιού,
ώστε όλα τα χαρακτηριστικά της παραδόθηκαν
σε αυτή και μόνο την εικόνα μέσα στο μυαλό της.
Και παθητικά μιμήθηκε
εκείνο το βλέμμα της θαμπής και ύπουλης έχθρας!
Κι έτσι στεκόταν, σε ζαλισμένη έκσταση,
συνεχίζοντας να αναπαριστά εκείνο το λοξό βλέμμα
με ασυνείδητη, βεβιασμένη συμπάθεια,
μπροστά στα μάτια του πατέρα της—
όσο ήταν δυνατό να υπάρξει τέτοιο βλέμμα
σε μάτια τόσο αθώα και γαλανά!
Και όταν πέρασε η έκσταση, η κοπέλα
στάθηκε για λίγο και προσευχήθηκε μέσα της.
Ύστερα, πέφτοντας στα πόδια του βαρόνου:
«Στο όνομα της ψυχής της μητέρας μου σε ικετεύω
να διώξεις αυτή τη γυναίκα!»
είπε· και περισσότερα δεν μπορούσε να πει,
γιατί αυτό που γνώριζε δεν μπορούσε να το αποκαλύψει,
υποταγμένη στη μεγάλη δύναμη του ξορκιού.
Γιατί είναι τόσο χλωμό και άγριο το μάγουλό σου,
σερ Λεολίν; Το μοναδικό σου παιδί
κείτεται στα πόδια σου, η χαρά σου, η περηφάνια σου,
τόσο όμορφη, τόσο αθώα, τόσο πράα·
η ίδια για την οποία πέθανε η κυρά σου!
Ω, με τα μαρτύρια της αγαπημένης της μητέρας
μη σκεφτείς κακό για το παιδί σου!
Για εκείνη, κι εσένα, και κανέναν άλλον,
προσευχήθηκε τη στιγμή πριν πεθάνει:
προσευχήθηκε ώστε το βρέφος για το οποίο πέθανε
να γίνει η χαρά και η περηφάνια του αγαπημένου της κυρίου!
Εκείνη η προσευχή έκανε πιο υποφερτά
τα θανάσιμα μαρτύριά της,
σερ Λεολίν!
Και θα αδικούσες το μοναδικό σου παιδί,
το παιδί εκείνης κι εσένα;
Μέσα στην καρδιά και στο μυαλό του βαρόνου,
αν τέτοιες σκέψεις είχαν κάποια θέση,
μόνο φούσκωσαν την οργή και τον πόνο του
και έφεραν ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση.
Η καρδιά του σχίστηκε από πόνο και οργή,
τα μάγουλά του έτρεμαν, τα μάτια του αγρίεψαν,
ατιμασμένος έτσι στα γεράματά του·
ατιμασμένος από το μοναδικό του παιδί,
κι όλη η φιλοξενία του
προς την αδικημένη κόρη του φίλου του
από κάτι περισσότερο από γυναικεία ζήλια
οδηγημένη έτσι σε ατιμωτικό τέλος—
κύλησε το μάτι του με αυστηρό βλέμμα
πάνω στον πράο τροβαδούρο
και είπε με απότομους, αυστηρούς τόνους:
«Γιατί, Μπρέισι! Γιατί στέκεσαι ακόμη εδώ;
Σου είπα να φύγεις!»
Ο βάρδος υπάκουσε·
και απομακρυνόμενος από τη γλυκιά του κυρά,
ο ηλικιωμένος ιππότης, ο σερ Λεολίν,
οδήγησε έξω την κυρά Τζέραλντιν!
ΚΑΤΑΛΗΞΗ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΟΥ
Ένα μικρό παιδί, ένα ευλύγιστο ξωτικό,
που τραγουδά και χορεύει μόνο του,
ένα πλάσμα νεράιδας με στρογγυλά κόκκινα μάγουλα,
που πάντα βρίσκει και ποτέ δεν ψάχνει,
δημιουργεί τέτοιο θέαμα μπροστά στα μάτια
ώστε γεμίζει με φως τα μάτια ενός πατέρα.
Και οι χαρές χύνονται τόσο πυκνές και γρήγορες
πάνω στην καρδιά του,
ώστε στο τέλος είναι αναγκασμένος
να εκφράσει την υπερβολή της αγάπης του
με λόγια πικρίας που δεν τα εννοεί.
Ίσως είναι όμορφο να συνταιριάζεις με το ζόρι
σκέψεις τόσο ανόμοιες μεταξύ τους·
να μουρμουρίζεις και να κοροϊδεύεις ένα σπασμένο ξόρκι,
να παίζεις με ένα κακό που δεν κάνει κακό.
Ίσως είναι τρυφερό και όμορφο ακόμη
σε κάθε άγρια λέξη να νιώθεις μέσα σου
μια γλυκιά αναδίπλωση αγάπης και οίκτου.
Και τι θα γινόταν αν, σ’ έναν κόσμο αμαρτίας
(ω, τι λύπη και τι ντροπή, αν αυτό είναι αλήθεια!),
τέτοια ζάλη της καρδιάς και του μυαλού
γεννιέται σπάνια παρά μόνο από οργή και πόνο,
κι έτσι μιλά όπως έχει συνηθίσει να μιλά.
