Τα δώματα
της Κόλασης -
Δεν υπάρχουν εδώ
αλυσίδες στεναγμών
μήτε τείχη κραυγών
και αμαρτιών δεσμά.
Μονάχα σιωπή
στα βάσανα των αδικημένων
Τα δώματα
της Κόλασης -
Δεν υπάρχουν εδώ
αλυσίδες στεναγμών
μήτε τείχη κραυγών
και αμαρτιών δεσμά.
Μονάχα σιωπή
στα βάσανα των αδικημένων
Βλοσυρά αγάλματα
αρχαίων σλαβικών θεών
με κοιτούν.
Δεν σαλεύουν, δεν μιλούν
Στέκουν άψυχα ενώ φίδια
έρπουν στις πέτρινες βάσεις τους
σφυρίζοντας ανίερα τραγούδια.
Ω Περουν, πού χάθηκε η δύναμη σου
πότε έσβησαν οι αστραπές σου;
Χάθηκες στα σκοτεινά δάση
Εκείνου που αέναα κυλά.
Περπατώ -για άλλη μια φορά
περπατώ.
Σκιά ρίχνουν του αγγέλου τα φτερά
καθώς περνώ μπροστά
από του ήρωα
το άγαλμα που θρηνεί.
Σκοινί του έδωσαν να κρεμαστεί
ή σφαίρα ν' αυτοκτονήσει,
τούτο ήταν το βραβείο του
της πατρίδας του η τιμή.
Τώρα κλαίει, τώρα κλαίει
για εκείνα που χάρισε
για δύο μέτρα γης
και την καλοπέραση εκείνων
που στα σαλόνια τους ήταν
πάντα ασφαλείς.
Κι εγώ περπατώ
δίχως να χαιρετίσω προσπερνώ...
Οράματα και όνειρα γίναν σκόνη
που τη σκορπά
το χτύπημα των φτερών του αγγέλου.
Έλα αργά – Εδέμ!
Χείλη αμάθητα σε Σένα –
Δειλά – γεύονται τα Γιασεμιά σου –
Όπως η λιπόθυμη Μέλισσα –
Που φτάνοντας αργά στο άνθος της,
Γύρω απ' την κάμαρά του βουίζει –
Μετρά τα νέκταρ του –
Εισέρχεται – και χάνεται μέσα στα Βάλσαμα.
Emily Dickinson
Σε δάσος τάφων περπατώ
μα νιώθω ευτυχισμένος
Αν και χάλια μαύρα κουβαλώ
...τουλάχιστον...
δεν είμ' εγώ θαμμένος
Καθώς αναλογιζόμουν σιωπηλά,
Επιστρέφοντας στα ποιήματά μου, εξετάζοντας, προσμένοντας επί μακρόν,
Ένα Φάντασμα ορθώθηκε μπροστά μου, με βλέμμα καχύποπτο,
Τρομερό σε ομορφιά, ηλικία και δύναμη,
Το πνεύμα των ποιητών των αρχαίων τόπων,
Στρέφοντας πάνω μου τα μάτια του σαν φλόγες,
Με το δάχτυλο να δείχνει πολλά αθάνατα τραγούδια,
Και φωνή απειλητική: Τι τραγουδάς εσύ; είπε·
Δεν γνωρίζεις πως ένα είναι το θέμα για τους αιώνιους αοιδούς;
Και αυτό είναι το θέμα του Πολέμου, η τύχη των μαχών,
Η σμίλευση τέλειων στρατιωτών;
Έστω, λοιπόν, απάντησα,
Κι εγώ, υπερόπτη Ίσκιε, κι εγώ τον πόλεμο τραγουδώ — έναν πόλεμο μακρύτερο και σπουδαιότερο από κάθε άλλον,
Που διεξάγεται στο βιβλίο μου με τύχη μεταβλητή — με φυγή, προέλαση και υποχώρηση — με τη Νίκη αναβληθείσα και αμφίρροπη,
(Κι όμως, θαρρώ, βέβαιη, ή σχεδόν βέβαιη, στο τέλος,) — Με πεδίο μάχης τον κόσμο·
Για τη ζωή και τον θάνατο — για το Σώμα και για την αιώνια Ψυχή,
Ιδού! έρχομαι κι εγώ, ψάλλοντας τον ψαλμό των μαχών,
Εγώ, πάνω απ' όλα, εξυμνώ τους γενναίους στρατιώτες.
Τρελός αλχημιστής,
στο διάβολο
δοσμένη η ψυχή μου
Πάνω από αβύσσους
πέρα από λίμνες φωτιάς
Τα μάτια μου
πάνω σου καρφωμένα
«Κανίβαλοι; Ποιος δεν είναι κανίβαλος; Σας λέω πως θα είναι πιο υποφερτά τα πράγματα για τον κάτοικο των νησιών Φίτζι, που πάστωσε έναν ισχνό ιεραπόστολο στο κελάρι του για έναν επερχόμενο λιμό· θα είναι πιο υποφερτά γι’ αυτόν τον προνοητικό κάτοικο των Φίτζι, σας λέω, την ημέρα της Κρίσεως, παρά για σένα, πολιτισμένε και φωτισμένε γκουρμέ, που καρφώνεις χήνες στο έδαφος και τρέφεσαι με τα πρησμένα συκώτια τους στο pate de foie gras σου.»
– Herman Melville's Moby Dick: or The Whale
Όμορφη χώρα!
Θάνατο μυρίζει
ο λαμπερός της ήλιος
Θειάφι οι χρυσαφένιες
αμμουδιές
Περήφανα τα βουνά της
αναμνηστικά σφαγών
Γεμάτοι οι κάμποι
δηλητηριώδη φρούτα
Τα λουλούδια ολάνθιστα
οσμές σήψης αναδίδουν
Εδώ ο νεκρός δικαιώνεται,
εδώ κανείς δεν πεθαίνει
μόνο σαπίζει βασανιστικά.
Δεν υπάρχει η λύτρωση της ανάστασης εδώ
ούτε καν η λήθη της μόνιμης ταφής.
Ο έρωτας γιορτάζει!
Σοκολατάκια
και προφυλακτικά
σε προσφορά!
Λουλούδια κομμένα
στέλνονται
σε λάθος διευθύνσεις
Προκλητικά εσώρουχα
και σκεύη ηδονής
Γκροτέσκοι καθρεφτισμοί
αισθημάτων νεκροφιλικών.
Αρουραίος
ο αλγόριθμος
και οι οθόνες
ψύλλοι
Ποιος θα θεραπεύσει
την πανώλη που εξαπλώνεται
με τα δεδομένα;
Κι αν στους δρόμους
τούτους
αρχαίοι μιλήσανε σοφοί
και ρήτορες
Κι αν από τα πλακόστρωτα αυτά
στρατηγοί και ήρωες
για τους άθλους τους κινήσαν
Άδεια έμειναν σοκάκια
αφού των βημάτων σου η ηχώ
έχει ξεθωριάσει πια
https://www.dailysabah.com/feature/2015/03/02/from-west-to-east-my-journey-with-rumi
Jennifer Çelik
Θεωρούμενος ένας από τους σπουδαιότερους μυστικιστές ποιητές της ιστορίας, ο Ρουμί έγινε πρόσφατα μια πασίγνωστη φιγούρα στη Δύση, ενώ η δημοτικότητά του συνεχίζει να αυξάνεται στην Ανατολή. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο τον αντιλαμβάνονται στην Ανατολή και τη Δύση διαφέρει σημαντικά λόγω της αφοσίωσής του και της ισχυρής του σχέσης με το Ισλάμ — στοιχεία που έχουν παραβλεφθεί ή παρερμηνευτεί στη δυτική λογοτεχνία.
Πριν από λίγες εβδομάδες, έκανα μερικά ακόμη βήματα στο ταξίδι της φιλίας μου με τον Μεβλανά Τζελαλεντίν Μουχάμαντ Ρουμί, ή απλώς Ρουμί. Ο επιδραστικός ποιητής του 13ου αιώνα έχει γίνει ένας από τους πιο πολυδιαβασμένους ποιητές στη Βόρεια Αμερική, αποκτώντας εμπορική αξία και δημοτικότητα τα τελευταία 15 χρόνια. Μάλιστα, η UNESCO ανακήρυξε το 2007 ως έτος Ρουμί, τιμώντας τα 800 χρόνια από τη γέννησή του.
Έχοντας διαβάσει Ρουμί, ένιωσα περιέργεια για τους πολυζητημένους Περιστρεφόμενους Δερβίσηδες, οπότε αποφάσισα να επισκεφθώ τον Τεκέ των Μεβλεβί στον Γαλατά της Κωνσταντινούπολης. Εκεί, άρχισα να αναθεωρώ τις σκέψεις μου για τον Ρουμί που είχα γνωρίσει πριν από χρόνια: έναν «δυτικό» Ρουμί, δημοφιλή στα ράφια των βιβλιοπωλείων, που ελκύει όσους αναζητούν τη «μυστικιστική αγάπη», προϊόν κυρίως μιας «οριενταλιστικής» νοοτροπίας.
Η Εξέλιξη μιας Φιλίας
Χρησιμοποιώ τη λέξη «φίλος» γιατί, όπως ένας καλός φίλος, μου παρείχε καθοδήγηση, λόγια σοφίας, ακόμα και έναν ώμο για να κλάψω. Η σχέση μας εξελίσσεται και δυναμώνει κάθε μέρα.
Όλα ξεκίνησαν όταν ένας φίλος μού χάρισε το βιβλίο της Ελίφ Σαφάκ, «Οι Σαράντα Κανόνες της Αγάπης». Εκείνη την εποχή, εργαζόμουν στον γρήγορο ρυθμό της βιομηχανίας της μόδας και δεν είχα καθόλου χρόνο για διάβασμα. Όμως, όταν κάθισα ένα βράδυ να το διαβάσω, δεν μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου.
Σύντομα άρχισα να παρατηρώ τον Ρουμί παντού: σε γάμους, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα και στα μαθήματα Γιόγκα. Κάθε στίχος του με τραβούσε, καθώς ήταν εύκολο να τον συνδέσω με οτιδήποτε συνέβαινε στη ζωή μου εκείνη τη στιγμή.
Δύο Κόσμοι, Δύο Ερμηνείες
Ποια χαρακτηριστικά έρχονται στο μυαλό κάποιου όταν σκέφτεται τον Ρουμί;
Στη Δύση: Οι λέξεις που κυριαρχούν είναι: στοργικός, μυστικιστής, παθιασμένος.
Στην Ανατολή: Οι λέξεις είναι: ευσεβής, θείος, ταπεινός και λόγιος.
Γιατί διαφέρουν τόσο πολύ οι απόψεις; Πιστεύω ότι οι δυτικοί αναγνώστες γνωρίζουν έναν Ρουμί απογυμνωμένο από τις αξίες που τον καθορίζουν. Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι ήταν Ισλαμιστής λόγιος, θεολόγος φιλόσοφος και Σούφι μυστικιστής. Οι αγγλικές μεταφράσεις συχνά παραλείπουν κάθε σύνδεση με το Ισλάμ για να είναι πιο ελκυστικές στο κοινό.
Υπάρχει, αλήθεια, οποιαδήποτε έννοια έξω από τη θρησκεία στην ποίηση του Ρουμί; Ή μήπως ο Ρουμί έχει φυλακιστεί μέσα στα όρια που εμείς θέσαμε για την «εγκόσμια αγάπη»;
Η Αληθινή Μαγεία
Τώρα που ζω στην Τουρκία, έχω μια διαφορετική κατανόηση της πρακτικής και της ποίησής του. Μπορεί κανείς να εκτιμήσει πραγματικά τον Ρουμί μόνο όταν κατανοήσει τη σύνδεσή του με το Θείο, η οποία τον ώθησε να γράψει. Διαφορετικά, ο Ρουμί δεν θα ξεπεράσει ποτέ το επίπεδο μιας απλής «τάσης» (trend) για τον δυτικό αναγνώστη.
Μετά από 800 χρόνια, ο Ρουμί παραμένει ένας καθρέφτης που αντανακλά αυτό που ο αναγνώστης επιλέγει να φανταστεί: αγάπη, νοσταλγία, θεραπεία ή θρησκεία.
Το Κάλεσμα του Ρουμί
"Έλα, έλα, όποιος κι αν είσαι. Περιπλανώμενε, προσκυνητή, λάτρη της φυγής. Δεν έχει σημασία. Το δικό μας δεν είναι καραβάνι απόγνωσης. Έλα, ακόμα κι αν έχεις αθετήσει τους όρκους σου χίλιες φορές. Έλα, και πάλι, έλα, έλα."
Σε είδα να κλαις.
Στιγμή αδυναμίας;
Όχι.
Θρίαμβος μυστικός!
Δείγμα της δύναμης
στο φως που λαμπυρίζει.
Και ένας νέος είπε, Μίλησέ μας για τη Φιλία. Κι ἐκεῖνος ἀποκρίθηκε λέγοντας: Ὁ φίλος σας εἶναι ἡ ἐκπλήρωση τῶν ἀναγκῶν σας. Εἶναι τὸ χωράφι σας ποὺ ἐσεῖς σπέρνετε μὲ ἀγάπη καὶ θερίζετε μ’ εὐγνωμοσύνη. Καὶ εἶναι τὸ τραπέζι σας καὶ τὸ παραγώνι σας. Γιατὶ πηγαίνετε στὸ φίλο μὲ τὴν πείνα σας, καὶ τὸν ἀναζητᾶτε γιὰ τὴ γαλήνη σας.
Ὅταν ὁ φίλος σας ἐκφράζει τὶς σκέψεις του, δὲ φοβᾶστε τὸ ὄχι στὴ δική σας σκέψη, οὔτε ἀποσιωπᾶτε τὸ ναί. Καὶ ὅταν ἐκεῖνος εἶναι σιωπηλός, ἡ καρδιά σας δὲν παύει γιὰ ν’ ἀκούσει τὴν καρδιά του· Γιατὶ στὴ φιλία, ὅλες οἱ σκέψεις, ὅλες οἱ ἐπιθυμίες, ὅλες οἱ προσδοκίες γεννιοῦνται καὶ μοιράζονται χωρὶς λέξεις, μὲ χαρὰ ποὺ εἶναι ἄφωνη. Ὅταν χωρίζεσαι ἀπὸ τὸ φίλο σου, δὲ λυπᾶσαι· Γιατὶ αὐτὸ ποὺ ἀγαπᾶς πιὸ πολὺ σ’ αὐτὸν μπορεῖ νὰ εἶναι πιὸ φανερὸ στὴν ἀπουσία του, ὅπως ὁ ὀρειβάτης βλέπει πιὸ καθαρὰ τὸ βουνὸ ἀπὸ τὴν πεδιάδα. Καὶ μὴ βάζετε κανένα σκοπὸ στὴ φιλία ἐκτὸς ἀπὸ τὸ βάθαιμα τοῦ πνεύματος.
Γιατὶ ἡ ἀγάπη ποὺ γυρεύει κάτι ἄλλο ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀποκάλυψη τοῦ δικοῦ της μυστηρίου δὲν εἶναι ἀγάπη παρὰ ἕνα δίχτυ ποὺ ρίχνεται στὴ θάλασσα καὶ μόνο τὸ ἀνώφελο θὰ πιάσει.
Καὶ δίνετε τὸ καλύτερο ἑαυτό σας στὸ φίλο σας. Ἀφοῦ θὰ γνωρίσει τὴν ἄμπωτη τοῦ κύματού σας, δῶστε του νὰ γνωρίσει καὶ τὴν παλίρροιά του. Εἶναι ὁ φίλος σας κάτι ποὺ θά ’πρεπε νὰ γυρεύετε ὅταν ἔχετε ὧρες ποὺ θέλετε νὰ σκοτώσετε; Καλύτερα νὰ γυρεύετε τὸ φίλο σας πάντα ὅταν ἔχετε ὧρες νὰ ζήσετε. Γιατὶ ἔργο τοῦ φίλου εἶναι νὰ ἐκπληρώσει τὶς ἀνάγκες σας, ἀλλὰ ὄχι νὰ γεμίσει τὸ κενό σας. Καὶ μέσα στὴ γλύκα τῆς φιλίας κάνετε νὰ ὑπάρχει γέλιο, καὶ μοίρασμα χαρᾶς. Γιατὶ στὶς δροσοστάλες τῶν μικρῶν πραγμάτων ἡ καρδιά βρίσκει τὴν καινούργια αὐγή της καὶ ξανανιώνει.
Χαλίλ Γκιμπράν, Ο Προφήτης/Ο Κήπος του Προφήτη, εκδ. Μπουκουμάνης
Ανασαίνω τη βροχή,
περπατώ τους ανέμους.
Αναζητώ το άπειρο
γυρεύοντας το πεπερασμένο
Είμαι πνοή, είμαι χώμα
Σκύβω στη λιμνούλα
ν' αγγίξω το φεγγάρι
Δακρύζω και γεννώ
έναν ωκεανό
Ο χρόνος μου αντίστροφα μετρά
και ταυτόχρονα αυξάνει
- με πρόοδο
αφηρημένα γεωμετρική
Γεμάτη αποτυχίες
η τροπαιοθήκη μου
Θρυμματίζω τη
βιτρίνα,
αδειάζω τα ράφια.
Τώρα μπορώ
να τα ξαναγεμίσω
με νέα λάθη.
Τους αχανείς
του σύμπαντος διαδρόμους
και τους παράδοξους
του ονείρου κόσμους
διάβηκα δίχως ποτέ
τη πορεία μου να χάσω.
Μα η πυξίδα μου
σαν τρελή γυρνά
όταν βυθίζομαι
στα κόκκινα μαλλιά σου
Να ήμουν σύννεφο,
ο άνεμος στον ουρανό
να με ταξιδεύει.
Από τη Δύση στην Ανατολή
κι απ' τον Βορρά στο Νότο.
Τα δάκρυά μου να γίνονται βροχή
βροντή να 'ναι ο θυμός μου
κι όταν γελώ και χαίρομαι,
να διαλύομαι
-σαν σκόνη, σαν ατμός-
του ήλιου οι ακτίνες
να γίνονταν το φως μου.
Τούτη η κρήνη
αθάνατο νερό
λένε πως βγάζει...
Σφραγίστε τη και
θάψτε τη
μη και διαιωνιστεί
του ανθρώπου η κακία...
https://www.poetryfoundation.org/poems/45115/art-thou-pale-for-weariness
Art thou pale for weariness
Of climbing heaven and gazing on the earth,
Wandering companionless
Among the stars that have a different birth,
And ever changing, like a joyless eye
That finds no object worth its constancy?
«Μήπως χλόμιασες από την εξάντληση
που τον ουρανό ανεβαίνεις και τη γη θωρείς,
μονάχη σου τριγυρνώντας δίχως ταίρι
μες στ’ άστρα που ’χουν άλλη καταγωγή,
παντοτινά αλλάζοντας, σαν μάτι δίχως αγαλλίαση
που δεν βρίσκει τίποτα αντάξιο της πίστης του;»
-Percy Bysshe Shelley